Türkiye’de uzun süredir konuşulan “vatandaşlık maaşı” düzenlemesi artık somut adımlara kavuşuyor. Dar gelirli hanelerin asgari yaşam seviyesine ulaşmasını hedefleyen yeni modelin 2026 yılında devreye alınması planlanıyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamaları sonrası sistemin ayrıntıları da netleşmeye başladı. Amaç, hiçbir hanenin gelirinin asgari ücretin altında kalmaması.
Her Haneye Asgari Gelir Garantisi Geliyor
Yeni modelin resmi adı “Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Programı” olacak. Sistem şöyle işleyecek:
Hanenin toplam geliri asgari ücretin altındaysa, devlet bu açığı kapatacak.
Hiç geliri olmayan ailelere doğrudan 22.104 TL ödeme yapılacak.
Kısmi geliri olanlara, gelirleri asgari ücrete tamamlanacak şekilde destek verilecek.
Ailede bir kişi çalışmaya başladığında destek sonlandırılacak.
Çalışabilir durumda olup İŞKUR’un yönlendirdiği işi kabul etmeyenlerin ödemesi kesilecek.
Bu yönüyle sistem, hem sosyal destek sağlıyor hem de çalışma hayatına katılımı teşvik ediyor.
MHP’den Destek: “Asgari Refah Modeliyle Uyumlu”
MHP, uzun süredir savundukları “asgari refah seviyesi” yaklaşımının bu sistemle örtüştüğünü belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Geliri asgari standardın altına düşen hanelere fark kadar ödeme yapılması, dünyada ‘asgari gelir güvencesi’ olarak bilinen modellerle uyumludur. Düzenli ödeme yapılması hak temelli bir yapıyı güçlendirecektir.”
Pilot Uygulamalar 2026’da Başlıyor
Yeni sosyal yardım sistemi ilk aşamada belirli illerde test edilecek. Deprem bölgesi ve nüfusu yüksek büyükşehirler pilot bölgeler arasında olacak. Uygulamanın etkisi ölçüldükten sonra ülke genelinde yaygınlaştırılacak.
Başvuru Şartları: Kimler Yararlanabilecek?
2026’da e-Devlet üzerinden başlaması beklenen başvurular için temel kriterler şöyle:
T.C. vatandaşı olmak
18 yaşını doldurmuş olmak
Adresinin yurtdışında olmaması
Adres gizliliği kararı bulunmamak
Aynı haneden son 15 gün içinde başka bir yardım başvurusu yapılmamış olması
Başvurular sonrası gelir incelemesi yapılarak hanenin desteğe uygun olup olmadığı belirlenecek.
İŞKUR Entegrasyonu Geliyor
Evde çalışan bir birey yoksa 22.104 TL ödeme yapılacak. Ancak çalışabilir durumda olanlara İŞKUR üzerinden iş teklifi yönlendirilecek. Bu teklifi reddedenlerin ödemesi durdurulacak. Böylece hem sosyal destek hem de iş gücü katılımı aynı anda hedefleniyor.
Ne Kadar Destek Verilecek?
Geliri olmayan haneler: 22.104 TL
Düşük gelirli haneler: Gelir asgari ücrete ulaşana kadar tamamlayıcı destek
Ödemeler nakit olarak hesaplara yatırılacak.
Sistemin Amacı ve Avrupa Modelleri
Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun’un değerlendirmesine göre sistem, Avrupa’daki “asgari gelir güvencesi” uygulamalarına benzer bir yapıya sahip. Erdursun’un öne çıkardığı noktalar:
Amaç, her haneyi asgari ücret seviyesine taşımak.
Destekler yalnızca dar gelirli kesimi kapsayacak.
Program önce pilot bölgelerde test edilip sonra genişletilecek.
Avrupa’da benzer modeller yoksulluğu azaltıyor ancak doğru tasarlanmazsa çalışma motivasyonunu etkileyebiliyor.
Gelir arttıkça desteğin kademeli azaltılması önemli.
Türkiye’de kayıt dışı istihdam yüksek olduğundan gelir denetimi güçlü yapılmalı.
Mevcut dağınık sosyal yardım sistemleri tek çatı altında birleştirilebilir.
Avrupa’da bu programların maliyeti GSYH’nin %0,5 – %1,5’i arasında değişiyor; Türkiye’de dar gruplara odaklanılırsa sürdürülebilir olabilir.
